Tips voor familie

Als één lid van een familie lijdt aan verslaving, heeft dit zijn weerslag op de hele familie. Niet alleen de persoon met een verslaving wordt beschadigd, maar de hele familie lijdt hieronder. Wat vaak gebeurt, is dat de familie – onbewust – door hun gedrag de verslaving in stand houdt. De familie weet vaak niet beter en probeert zo hun verslaafde naaste te helpen. Ook spelen vaak gevoelens van schaamte en schuld een belangrijke rol. Bijvoorbeeld een vrouw die op maandagochtend haar man op het werk ziek meldt met griep, terwijl de man eigenlijk een enorme kater heeft. Vaak ontwikkelen zich bepaalde patronen in een familie en ontstaat een cultuur van op je tenen lopen, loze beloftes maken, over grenzen heen gaan en liegen en bedriegen.

Slechts een relatief klein deel van de mensen die worstelen met problematisch alcohol- en/of drugsgebruik zoekt hiervoor professionele hulp. Voor sommigen is de stap naar professionele hulp (nog) te groot, voor anderen geldt dat zij nog relatief weinig nadelen van hun middelengebruik ervaren. Voor familieleden en/of partners is dit vaak zeer frustrerend. Zij maken zich zorgen en hebben last van het gebruik van de ander. Wij ontvangen dan ook vaak vragen van partners of familieleden die zich zorgen maken over het gebruik van hun dierbare, maar weten niet hoe ze hier mee om moeten gaan. Daarom willen we u hier een aantal algemene tips voor geven. 

1. Ga niet meteen veroordelen of moraliseren
Probeer open over alcohol of drugs te praten. Kom niet meteen met allerlei meningen, opvattingen en verwijten. Vermijd een ruzie-achtige sfeer. Stel vragen, toon interesse. Probeer je partner of vriend(in) een positief gevoel over zichzelf te geven. Geef hem of haar ook een compliment. Als hij/zij te negatief over zichzelf denkt vindt hij/zij het ook niet de moeite waard om te veranderen.

Hoe begin je een gesprek?

2. Opening

Het is lastig om een dergelijk gesprek te voeren. Al vlug wordt het ervaren als bemoeienis. Er is een aantal redenen waarom je een gesprek wilt voeren: nieuwsgierigheid naar ervaringen, of omdat je er zelf last van hebt of omdat je je zorgen maakt. Je kunt dus zeggen: ik wil eens over je gebruik praten omdat ik er iets meer van wil weten. Of omdat ik je gisteravond niet leuk vond. Of omdat ik me zorgen maak.

3. Vraag naar de voordelen van gebruik
Welke opening je ook kiest begin het gesprek met te vragen naar de voordelen van het gebruik. Wat geeft het je, wat brengt het je. Het praten over de voordelen, haalt de spanning uit het gesprek. En als je het lang genoeg over de voordelen hebt gehad komt er vanzelf ruimte om over de nadelen te praten. Het mooiste is als je partner die zelf noemt.

4. Praat niet over het middel, maar over je wat je irriteert

Vertel over je eigen ergernis. Je hoeft het dan niet eens over drank te hebben. Je kunt wel zeggen dat het gisteravond weer knap ongezellig was of dat het je irriteert dat je partner of vriend weer de halve dag in bed ligt of dat je het erg vervelend vindt dat hij zijn afspraken niet nakomt. Mogelijk trekt je partner of vriend zijn eigen conclusie, in stilte.

5. Verzeil niet in een welles nietes discussie

Indien jouw naaste of partner het drinken of gebruik ontkent, is het belangrijk om niet in een welles nietes discussie te komen. Blijf daar uit. Benoem in dat geval welk feit je is opgevallen en geef aan dat je verwacht dat dit niet meer op dezelfde manier gebeurt. En als dit toch gebeurt, geef dan aan dat je dan niet kwaad wordt, maar wel verwacht dat de ander dan opnieuw het gesprek aangaat en open zal staan voor echte verandering.

In dat geval zul je bij een volgende misstap meer kans maken om door de ontkenning heen te komen.

6. Zoek steun voor jezelf. Probeer iemand te vinden met wie je kunt praten. Dat kan een hele opluchting zijn.

7. Stel grenzen en laat niet over je lopen. Wees duidelijk.

8. Heb geduld. Ingewikkelde situaties veranderen niet zo maar, daar gaat tijd overheen. Pas onderstaande tips niet in een keer toe. Maak ze je eigen en gebruik ze wanneer het uitkomt.

Tot slot

Misschien heeft u al van alles geprobeerd om uw dierbare te laten stoppen of minderen, maar heeft dit tot niets geleid. Verslaving is een hersenziekte. Daarom lukt stoppen met een verslaving (bijna) nooit op eigen kracht. Professionele hulp is noodzakelijk, maar alleen effectief als de persoon in kwestie zelf gemotiveerd is om te stoppen. Hoe graag de omgeving dit ook wil, als de persoon zelf er niet open voor staat, zal de behandeling waarschijnlijk niet succesvol zijn.